Apriori (apriori v0.1.0)

View Source

Apriori — transcendental optics of cognition.

De Aprioritate

Nomen a priori venit ex philosophia transcendentali Kantiana (Kritik der reinen Vernunft): illae formae cognitionis quae ante omnem experientiam in intellectu nostro iam insunt — non ex mundo acceptae, sed conditiones ipsae per quas mundum intelligere possumus.

Kant demonstravit quod nos res non cognoscimus "ut sunt in se" (Ding an sich), sed tantum ut nobis apparent — per formas a priori intuitionis et intellectus. Spatium et tempus sunt formae sensibilitatis; categoriae (unitas, pluralitas, causalitas, etc.) sunt formae intellectus. Sine his formis, cognitio impossibilis est.

Apriori est applicatio huius philosophiae ad cognitionem systematicam: definitio formarum et modorum per quos systema phaenomena ordinare et intelligere potest. Non est "data format" (res empirica), sed conditio possibilitatis cognitionis ipsius.

Tres Elementa Transcendentalia

  • Phaenomenon — quod apparet (eventus ante interpretationem) Analogon sensationis: datum purum, nondum formatum.

  • Forma — in qua forma significatio tenetur Analogon formarum intuitionis: Essentia (unitas), Collectio (pluralitas), Absentia (negatio), Sententia (iudicium). Categoriae per quas contentus in intellectu ordinatur.

  • Modus — genus actus cognitionis Analogon functionum iudicii: Quaestio (theoria), Intentio (praxis), Notificatio (receptio). Determinat quomodo intellectus se ad phaenomenon refert.

Haec tria non sunt "implementationes" (res technicae), sed categoriae transcendentales — conditiones sine quibus systema phaenomena cognoscere non potest.

Fundamentum Ecosystematis

Apriori non habet codicem executabilem. Est ontologia pura, typus-systemata.

Sed est fundamentum totius ecosystematis Umwelt: omne systema quod cum phaenomenis operatur debet illa per formas Apriori interpretare. Alioquin, chaos: nullum Ding sine Form, nullum Actus sine Modus.

Aussenwelt (protocolum externum) variare potest — sed semper per Apriori formas traducitur. Sicut Kant: licet sensationes varient, formae a priori manent eaedem.

Dependentia Transcendentalis

Cur Apriori centrum est?

Non quia "omnia ab eo dependent" (dependentia technica causalis), sed quia omnia per ipsum intelliguntur (dependentia transcendentalis logica).

Sicut spatium est conditio possibilitatis visionis externae, et tempus conditio possibilitatis experientiae internae — ita Forma et Modus sunt conditiones possibilitatis cognitionis systematicae.

Systema sine Apriori non est systema imperfectum, sed impossibile: nullum "cogitare" sine categoriis per quas cogitatio ordinatur.

Vide Etiam

  • Apriori.Phaenomenon — quod apparet (datum ante formam)
  • Apriori.Forma — categoriae contentus (Essentia, Collectio, Absentia...)
  • Apriori.Modus — categoriae actus (Quaestio, Intentio, Operatio...)
  • Umwelt — architectura per quam formae applicantur (Merkwelt, Verstand, Wirkwelt)